محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

458

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

2 اكنون به درخشنده‌ترين ادوار جنبش فكرى در سايه دولت غرناطه مىرسيم . قطب و محور جنبش فكرى در اين دوره بزرگترين متفكران اندلس و بزرگترين شعرا و نويسندگان آن در قرن هشتم هجرى كسى جز لسان الدين بن الخطيب نيست . پيش از اين از زندگى سياسى او سخن گفتيم . اكنون مىخواهيم به زندگى معنوى و ادبى او بپردازيم . لسان الدين ابو عبد الله محمد بن عبد الله بن سعد بن الخطيب در لوشه از اعمال غرناطه در يكى از خاندانهاى شريف اندلس ، در ماه رجب سال 713 ه / 1313 م متولد شد . خانوادهء او از لوشه به غرناطه مهاجرت كرد . پدرش عبد الله در قصر به خدمت پرداخت و در زمرهء خواص سلطان يوسف ابو الحجاج درآمد . ابن الخطيب در غرناطه به تحصيل پرداخت و در طب و فلسفه و علوم شرعى و ادبيات درس خواند . از همان اوان نوجوانى در نظم و نثر درخشيد . چون پدرش در سال 741 هجرى در حادثهء طريف كشته شد ، جاى پدر بگرفت . در اين سالها هنوز جوان بود . نخست كاتب سرّ وزير ابو الحسن بن الجياب ، وزير سلطان يوسف شد . چون ابن الجياب در بيمارى همه‌گير سال 749 هجرى بمرد ابن الخطيب در وزارت و كتابت جانشين او شد و در كنار وزير بزرگ حاجب ابو النعيم رضوان به كار پرداخت . سلطان چند بار او را به سفارت و ديگر امور مهم سياسى مأمور كرد . چون سلطان ابو الحجاج يوسف در سال 755 هجرى بمرد و پسرش الغنى بالله جاى او بگرفت ، حاجب رضوان همچنان رياست وزيران را داشت و ابن الخطيب در جوار او كار مىكرد . سلطان در آغاز فرمانروايىاش در سال 755 هجرى او را به سفارت نزد سلطان ابو عنان مرينى پادشاه مغرب فرستاد . او در رأس هيئتى از وزراى اندلس بود . سلطان الغنى بالله اين هيئت را فرستاده بود تا از ابو عنان يارى بطلبد ، مگر بتواند در برابر پادشاه قشتاله مقاومت ورزد . ابن الخطيب قصيده خود را به اين مطلع :